In het Interprofessioneel akkoord 2007-2008 hebben de sociale partners zich voorgenomen om een collectieve arbeidsovereenkomst te sluiten met de bedoeling dat elke onderneming een alcohol- en drugsbeleid zou voeren.

Op 1 april 2009 werd de CAO nr. 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming ondertekend. Ten laatste op 1 april 2010 moeten de ondernemingen dit preventief alcohol- en drugsbeleid uitgewerkt hebben of een bestaand beleid aangepast hebben aan de vereisten van de CAO en de wetgeving.

Het alcohol- en drugsbeleid moet aangepast worden aan de grootte van de onderneming, de aard van de activiteiten en de specifieke risico’s eigen aan de activiteiten evenals de specifieke risico’s die eigen zijn aan bepaalde groepen van personen.

De CAO voorziet hierbij twee fasen:

Eerste verplichte fase:

In een eerste fase is de werkgever verplicht om de uitgangspunten en de doelstellingen van het preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming te bepalen. Deze uitgangspunten en doelstellingen moeten opgenomen worden in een beleids- of intentieverklaring, die de krijtlijnen voor het beleid bevat.

De intentieverklaring moet voor advies voorgelegd worden aan de ondernemingsraad en het comité voor preventie en bescherming op het werk en vervolgens moet deze in het arbeidsreglement worden opgenomen. Het is hierbij niet verplicht de procedure voor de wijziging van het arbeidsreglement te volgen.

Of een verdere concretisering van het alcohol- en drugsbeleid in een tweede fase nodig is, hangt af van de inhoud van de beleids- en intentieverklaring en de concrete omstandigheden in de onderneming.

Tweede facultatieve fase:

Voor zover de realisatie van de uitgangspunten en de doelstellingen dit vereist, kan de werkgever de uitgangspunten en de doelstellingen uitwerken in een tweede fase.

Dit kan o.m. door:

-      Voor alle personeelsleden regels op te stellen die betrekking hebben op de beschikbaarheid op het werk van alcohol, het binnenbrengen van alcohol en drugs en het werkgerelateerd gebruik van alcohol en drugs;

-      De procedure te bepalen die gevolgd moet worden bij het vaststellen van disfunctioneren op het werk ten gevolge van mogelijk alcohol- en druggebruik en bij de vaststelling van de overtreding van deze regels;

-      De werkwijze en procedure vast te leggen die bij de vaststelling van werkonbekwaamheid van een werknemer gevolgd moeten worden met betrekking tot het vervoer van de betrokkene naar huis, zijn begeleiding en de kostenregeling.

Indien het testen op alcohol of drugs ook deel uitmaakt van het beleid, moet de werkgever in deze tweede fase ook de regels opnemen die gevolgd moeten worden bij het afnemen van deze testen op alcohol en drugs.

Biologische testen (bv. bloed- of urinetesten) zijn nog steeds niet toegelaten. Wat wel mogelijk is geworden, zijn de zgn. niet-geijkte testen zoals bv. een ademtest of psychomotorische testen.

De werkgever kan maar testen op alcohol en drugs ingeval aan de volgende voorwaarden voldaan wordt:

-      De testen mogen enkel gebruikt worden met het oog op preventie, namelijk om na te gaan of een werknemer al dan niet geschikt is om zijn werk uit te voeren;

-      Eventuele sanctionerende beslissingen door de werkgever mogen niet enkel gebaseerd worden op gegevens die via deze testen verkregen werden;

-      De alcohol- of drugstest moet toereikend, ter zake dienend en niet overmatig zijn;

-      De werknemer moet vooraf hebben toegestemd met de test;

-      De mogelijkheid om alcohol- en drugstesten af te nemen mag geen aanleiding geven tot discriminatie tussen de werknemers. Dit belet niet dat de mogelijkheid van een test beperkt wordt tot een deel van het personeel van de onderneming;

-      De meetresultaten mogen niet worden verwerkt in een bestand als persoonsgegevens.

De uitgewerkte maatregelen moeten ook voorgelegd worden aan de ondernemingsraad en het comité voor preventie en bescherming op het werk en opgenomen worden in het arbeidsreglement. Hierbij moet de normale procedure voor de wijziging van het arbeidsreglement wel gevolgd worden.